Sinds september 2009 studeer ik Boeddhistische Psychologie bij Robert Harzema van Karnak. Robert Harzema gaf jarenlang les in een Tibetaans boeddhistisch centrum, werkte daarna jarenlang als lichaamsgericht therapeut, leidde een psychosociale opleiding en is auteur van een indrukwekkende reeks boeken. Voor meer informatie zie www.karnak.nl. Hieronder geef ik een kort verslag van mijn belevingen tijdens de tweejarige opleiding Boeddhistische Psychologie.

Het IK bestaat uit lichaam, adem en bewustzijn

Ik ben ik. Dat lijkt een eenvoudige constatering. Maar ik leer dat in het Boeddhisme een onderscheid wordt gemaakt tussen een vaste, duidelijk begrensde IK, een constant bewegende IK, en een nog minder tastbare IK. Respectievelijk ben je lichaam, adem en bewustzijn. Jezelf leren kennen wordt er niet eenvoudiger op… of juist wel? Wanneer je gerichte aandacht richt op je lichaam en adem, dan ben je automatisch al met je bewustzijn bezig, dus deze laatste IK is er eigenlijk altijd bij betrokken. Ook binnen deze driedeling heb je weer ontelbaar andere indelingen. Je lichaam is het ene moment zo en het andere moment weer anders, je ervaart je lichaam op elk moment anders, dus zo vast lijkt deze IK toch ook niet te zijn. Dus wat is die IK dan eigenlijk? Bestaat de IK eigenlijk wel? Of is het een kluwen energie die meedrijft en meebeweegt met de wereld? Het wordt soms behoorlijk abstract en ik krijg het advies te blijven lezen!

De enige weg naar vrijheid is naar binnen.

Ik begin te beseffen dat dit waar is. Vrijheid is niet genoeg geld hebben om verre reizen te maken of veel tijd hebben om heel hard te sporten. Vrijheid is jezelf heel goed kennen. Hoe doe je dat? Daar heb je stilte voor nodig, zodat je naar jezelf kunt luisteren. Dagelijks ruimte inbouwen voor stilte. Dat klinkt zo eenvoudig, maar ik merk in de praktijk dat het best lastig is. Er is altijd wel iets te doen of iets te kijken of te lezen. Mijn zoon is om me heen. Het vergt een zekere mate van discipline, dus vooruit maar! Ik sta elke ochtend een half uur eerder op dan anders en begin inderdaad anders aan mijn dag. Het begin is er!

Lezen en beleven

Ik lees op de achterkant van het boek ‘Boeddhistische Psychologie’ van Robert Harzema het volgende: Het boeddhisme is niet zozeer een religie als wel een praktisch onderzoek naar de manier waarop frustraties en lijden ontstaan, en vooral naar de innerlijke patronen van denken en voelen waardoor wij onze problemen in stand houden. In de loop van 2500 jaar ontwikkelden duizenden leraren een enorme schat aan psychologische inzichten. Daarnaast ontstonden in het boeddhisme ook praktische meditatie en yogaoefeningen, die gericht zijn op de directe bewustwording en bevrijding.

Doordat het Boeddhisme al zo lang een schat aan levenwijsheden biedt en er in bepaalde gebieden van de wereld enorme aantallen mensen leven volgens deze inzichten, ben ik heel nieuwsgierig geworden. Ik begrijp wel dat het niet bij lezen zal blijven, maar dat het ook ‘ervaren en beleven’ wordt. Dat is de enige manier om echt kennis te maken met deze fascinerende manier van zelfonderzoek. Velen zijn mij voorgegaan. Ik ben dankbaar dat ik van hen kan leren en dat ik tegen een heel bijzondere leraar ben aangelopen.